Οδηγούμενες από τα συνεχιζόμενα disruptions στον εφοδιασμό εν μέσω ενός ασταθούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος, οι τιμές των τροφίμων έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά τα τελευταία δύο χρόνια, συχνά υπερβαίνοντας τα επίπεδα του συνολικού πληθωρισμού. Ως αποτέλεσμα, οι δαπάνες για τρόφιμα αυξάνονται, συμπεριλαμβανομένου και του τομέα υπηρεσιών τροφίμων. Ενώ υπήρξε αύξηση των δαπανών, σημειώθηκε παράλληλα μια γενική πτώση σε όγκους, με τη μείωση του μεγέθους να αποτελεί για τους καταναλωτές έναν τρόπο για τη διατήρηση της αγοραστικής τους δύναμης, σε συνδυασμό με μικρότερα καλάθια και στροφή σε διαφορετικά brands και καταστήματα.
Ο κλάδος τροφίμων αντιμετωπίζει σήμερα μια εξίσωση ακόμα πιο σύνθετη από πριν, όπου το ζήτημα της τιμολόγησης παραμένει κεντρικό. Σύμφωνα με έρευνα της Kantar, το 44% των καταναλωτών έχουν αλλάξει τον τρόπο που δαπανούν τα χρήματα τους λόγω του αυξανόμενου κόστους ζωής. Πώς ανταποκρίνονται όμως στον αυξημένο πληθωρισμό; • Επιλέγουν προϊόντα σε προσφορές και σε έκπτωση: 53% • Πετάνε λιγότερα τρόφιμα: 41% • Αγοράζουν υψηλότερες συσκευασίες: 37% • Στρέφονται σε πιο οικονομικά brands: 35% • Στρέφονται σε πιο φθηνά καταστήματα: 27% • Αγοράζουν μικρότερες ποσότητες: 20% • Επιλέγουν μαζικές αγορές: 18%
Γενικότερα, παρατηρούνται μεγάλες διαφορές μεταξύ Βορρά-Νότου, λόγω άνισης ωριμότητας στην προμήθεια και διαφορετικών καναλιών διανομής. Η πλειοψηφία των Ευρωπαίων επιλέγει προϊόντα που βρίσκονται σε εκπτώσεις και ειδικές προσφορές, και πιο προσιτά brands (κατά βάση PL). Δίκτυα διανομής σε προσιτές τιμές έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή στην Γερμανία, με έντονη την παρουσία των discounters. Πρακτικές όπως οι μαζικές ή ομαδικές αγορές είναι περιορισμένες στην Ευρώπη, αλλά αρκετά συνηθισμένες σε χώρες όπως η Νιγηρία και η Ινδία.
Παρά την επιβράδυνση του πληθωρισμού για περισσότερους από 18 μήνες, την αύξηση των μισθών και τις σταδιακές μειώσεις των επιτοκίων, η κατανάλωση δεν έχει ακόμη αυξηθεί στην Ευρώπη. Ειδικότερα, η Γαλλία έχει πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση του κόστους ζωής και την αυξανόμενη επισφάλεια. Η Ισπανία, από την άλλη πλευρά, είναι μία από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν καταγράψει σταθερή ανάπτυξη, τόσο όσον αφορά τη ζήτηση σε όγκο, όσο και σε μερίδιο αγοράς για PL προϊόντα. Σύμφωνα με έρευνα της Circana, η κατανάλωση στον τομέα FMCG σε όγκους πέρυσι στην Ευρώπη εμφάνισε πτώση 1,4%, με το PL να εμφανίζει άνοδο τζίρου 12% και μερίδιο αγοράς 39%.
Το 70% των καταναλωτών πιστεύει ότι το μαγείρεμα στο σπίτι είναι ένας καλός τρόπος για να μειώσουν τις δαπάνες τους σε σύγκριση με την αγορά παρασκευασμένων/ επεξεργασμένων τροφίμων. Το αυξανόμενο κόστος ζωής έχει αναγκάσει τους καταναλωτές να εγκαταλείψει ορισμένα προϊόντα και να κάνει “ταχυδακτυλουργικά κόλπα” μεταξύ διαφορετικών μεγεθών συσκευασίας, brands και αλυσίδων retail. Η επιλογή για την F&B βιομηχανία είναι ο “εξορθολογισμός”, είτε με ένα υπεραπλουστευμένο προϊόν χωρίς προστιθέμενη αξία, είτε με νέα μεγέθη και σχέδια συσκευασίας, από τα μεγαλύτερα σε προϊόντα με το… σωστό μέγεθος, δηλαδή μερίδες ενός ή δύο ατόμων.
Επισημαίνεται ακόμη, με βάση τα στοιχεία της Circana, η αύξηση των online πωλήσεων κατά 12,7% στα έσοδα του τομέα τροφίμων/super market, με τους online retailers να είναι τα μόνα κανάλια διανομής με αύξηση σε όγκους, σε ποσοστό 0,9%. Εκτιμάται ότι το online shopping είναι επίσης ένας αξιόπιστος τρόπος να προστατέψει κάποιος τον οικογενειακό του προϋπολογισμό, καθώς έχει μεγαλύτερη ορατότητα στις τιμές του καλαθιού του, λιγότερες παρορμητικές αγορές, μηδαμινά κόστη σε καύσιμα για τις μεταφορές στα καταστήματα κ.λπ.
Μετά την ευφορία που εκδηλώθηκε στους πολίτες να συναντηθούν ξανά face to face μετά την πανδημία, ο τομέας του φαγητού εκτός σπιτιού παρουσιάζει σταθερή ετήσια ανάπτυξη, αλλά η επισκεψιμότητα παραμένει μικρή σε σχέση με τα επίπεδα προ Covid. Στοιχεία της Circana δείχνουν ότι οι δαπάνες του out-of-home φαγητού αυξήθηκαν πέρυσι στην Ευρώπη κατά 11% και κατά 4% συγκριτικά με το 2019. Ωστόσο η κίνηση στη βιομηχανία του food service industry παρότι πέρυσι αυξήθηκε κατά 5% σε σχέση με το 2022, σε σύγκριση με το 2019 δείχνει μείωση σε ποσοστό 10%. Σε παγκόσμιο επίπεδο τα στοιχεία για την κίνηση είναι αντίστοιχα, καθώς το 2023 εμφανίζει άνοδο 4%, αλλά είναι ακόμα μειωμένη κατά 7% σε σχέση με το 2019.
Οι καταναλωτές εξακολουθούν να πηγαίνουν στα εστιατόρια, αλλά καταφεύγουν σε πιο… έξυπνες στρατηγικές για να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος ζωής: • βρίσκουν εστιατόρια με ελκυστικές εκπτώσεις και ειδικές προσφορές • πηγαίνουν στο συνηθισμένο τους μέρος για αναζήτηση καλύτερων τιμών • μειώνουν τον αριθμό των ειδών που παραγγέλνουν Ωστόσο, τονίζεται πως οι μικρότερες τιμές δεν μεταφράζονται σε λιγότερο απαιτητικούς πελάτες όσον αφορά την ποιότητα των υπηρεσιών. Εκτός από τις προσδοκίες όσον αφορά την εμπειρία, 1 στους 2 Ευρωπαίους καταναλωτές αναμένει καλύτερη ποιότητα τόσο για το φαγητό, όσο και για την εξυπηρέτηση.


