Σε εφαρμογή τέθηκαν από τα μεσάνυχτα ώρα Ουάσιγκτον οι νέοι παγκόσμιοι δασμοί 10% που επέβαλε ο Donald Trump, εγκαινιάζοντας έναν νέο κύκλο στην εμπορική πολιτική του Λευκού Οίκου. Η απόφαση ακολούθησε την ετυμηγορία του Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, η οποία ακύρωσε σημαντικό μέρος των προηγούμενων μέτρων που είχαν επιβληθεί με επίκληση έκτακτων εξουσιών.
Ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα την Παρασκευή, ενεργοποιώντας τον βασικό εισαγωγικό φόρο 10%, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησής του στο 15%. Μέχρι την έναρξη ισχύος του μέτρου, ωστόσο, δεν είχε εκδοθεί νέα οδηγία για υψηλότερο συντελεστή.
Οι συγκεκριμένοι δασμοί λειτουργούν παράλληλα με τους λεγόμενους κλαδικούς δασμούς – που κυμαίνονται από 10% έως 50% σε προϊόντα όπως ο χαλκός, τα αυτοκίνητα και η ξυλεία – οι οποίοι δεν επηρεάστηκαν από τη δικαστική απόφαση.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας αύξησης
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, εξετάζεται επίσημη εντολή για αύξηση του βασικού δασμού στο 15%, χωρίς ωστόσο να έχει καθοριστεί σαφές χρονοδιάγραμμα. Η αβεβαιότητα αυτή έχει προκαλέσει αναστάτωση σε εμπορικούς εταίρους και επιχειρήσεις, που προσπαθούν να αποτιμήσουν το νέο πλαίσιο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία έχουν ήδη «παγώσει» προσωρινά εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, επικαλούμενες έλλειψη σαφήνειας ως προς την αμερικανική στρατηγική. Παράλληλα, ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ για το εμπόριο, Jamieson Greer, κάλεσε τους εταίρους να τηρήσουν τις συμφωνίες που έχουν διαπραγματευθεί, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να τις εφαρμόσει.
Ο νέος δασμός βασίζεται στο άρθρο 122 του νόμου περί εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλει προσωρινά μέτρα για 150 ημέρες χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Η προσφυγή σε αυτή τη διάταξη έγινε μετά την κρίση του δικαστηρίου ότι η προηγούμενη χρήση έκτακτων εξουσιών ήταν παράνομη.Ο αντίκτυπος στους συντελεστές και στις αγορές
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Economics, ο μέσος πραγματικός δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ διαμορφώνεται πλέον περίπου στο 10,2%, από 13,6% πριν από τη δικαστική απόφαση. Σε περίπτωση αύξησης στο 15%, ο πραγματικός συντελεστής εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 12%.
Η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει παράλληλα νέες έρευνες για εισαγωγές σε τομείς όπως οι μπαταρίες, ο χυτοσίδηρος και ο σίδηρος, ο εξοπλισμός ηλεκτρικών δικτύων και τηλεπικοινωνιών, οι πλαστικές σωληνώσεις και ορισμένα χημικά προϊόντα, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας. Οι έρευνες αυτές ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για επιπλέον δασμούς, αν και η ολοκλήρωσή τους μπορεί να διαρκέσει μήνες.Πίεση από συμμάχους και αγορές
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Christine Lagarde, τόνισε ότι η σαφήνεια από την αμερικανική πλευρά είναι κρίσιμη για τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου. Το ενδεχόμενο αύξησης των δασμών στο 15% έχει προκαλέσει ανησυχία ακόμη και σε παραδοσιακούς συμμάχους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, που είχε συμφωνήσει σε συντελεστή 10%.
Ταυτόχρονα, χώρες όπως η Κίνα ενδέχεται να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση, καθώς οι έκτακτες εξουσίες του Αμερικανού προέδρου έχουν περιοριστεί. Ο Τραμπ αναμένεται να επισκεφθεί το Πεκίνο τον επόμενο μήνα για συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ, σε μια συγκυρία αυξημένης γεωοικονομικής έντασης.
Οι δασμοί τέθηκαν σε ισχύ λίγες ώρες πριν από την ομιλία του Τραμπ για την Κατάσταση της Ένωσης, σε μια περίοδο που η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι στην εμπορική του πολιτική. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό πολιτών συνδέει τους δασμούς με αυξήσεις στο κόστος ζωής, προσθέτοντας πολιτική πίεση ενόψει των επερχόμενων εκλογικών αναμετρήσεων. 
